Damarlar

Kan damarları üç çeşittir :
1 — Atar damarlar.
2 — Toplar damarlar.
3 — Kıl damarları.
Atar damarlar kanı örgülere, toplar damarlar kalbe getirirler. Bu ikisinin arasında yer alan kıl damarlarında kan dokularla temasa gelir. Onlara oksijen ve gıda maddeleri verir ve onlardan zararlı maddeleri alır. Kan damarlarının en önemli vasfı elastikiyettir. Yani daralma ve genişleme kabiliyetidir. Bu daralma ve genişleme büzücü ve açıcı sinirlerin emrile olur. Bir uzuv sükûnetten faaliyete geçtiği zaman damarları genişler. Böylece fazla kan alır. Sükûnete geçen uzuvlarda damarlar daralır. Bu suretle kan dolaşımı vücudun ihtiyaçlarına uymuş olur. Sükûnetteki uzuvlarda kıl damarlarının büyük bir kısmı kapalı durur. Faaliyette açılır.
Damarlarda kanın dolaşımı, sıvıların hareketi hakkındaki fizik kanunlarına bağlıdır. Bu hususta rol oynayan unsurlar şunlardır : Sıvının yapışkanlığı, bu yapışkanlık ne kadar fazla olursa akıntı o kadar yavaş olur. Kanın yapışkanlığı suyun 4-5 m lidir. Sonra borunun uzunluğu ve genişliği rol oynar. Boru uzadıkça mukavemet artar. Genişledikçe direnç eksilir. Mesela borunun genişliği iki misline çıkarsa direnç 16 da birine düşer. Kanı vücutta hareket ettiren kuvvet büyük damarların başlangıcındaki büyük karadamarların son uçlarındaki basınç arasında bulunan farktır. Bu farkı kalb faaliyeti meydana getirir. Kan basıncı sol karıncık sistolünde en yüksek seviyesindedir. Damarlarda yavaş yavaş düşer. En düşük yeri büyük toplar damarların sonudur. Orada basınç sıfırın altına düşer.
Kalbin sağladığı fırlatma kuvveti eşit şekilde devam etmez. Her sistolde yükselir yani dalga dalga olur. Diyastolde düşer. Bu dalgalar deriyle yakın atar damarlarda nabız şeklinde hissedilir. Kıl damarlarda ve kara damarlarda nabız yoktur.
Atar Damarlarda Kan Basıncının (Tansiyon) Ölçülmesi : Bunun esası damar içinden kanı geçlrmiyecek bir basınç tatbik etmek ve bunun miktarını ölçmektir. Bunun için kola bir manşet takılır. Buna hava ile tazyik verilir. Verilen tazyik bir manometrede ölçülür. Basıncın bir azamisi bir de asgarisi vardır. Buna sistolik ve diyastolik tazyik de derler. Kol atar damarında normal bir insanda en yüksek tazyik 120 milimetre, en küçük tazyik 70-90 milimetre cıva seviyesine denktir.
Atar damarlarda kan basıncı damarın dolma derecesine, kalb faaliyetine ve damar içindeki dirence bağlıdır. Kalb vurumu şiddetlenirse tazyik yükselir. Büyük kanamalarda kan basıncı düşer. Büyük bir mıntıkada damarlar büzülürse tansiyon yükselir. Damarlar genişlerse düşer. Amilnitrit koklanırsa damarlar genişler, basınç düşer. Adrenalin damarları büzerek tazyiki yükseltir. Ruhî çalışma, korku ve isteksizlik tansiyonu yükseltir. Soğuk banyolar da basıncı yükseltir. Çünkü deri damarları genişliyerek basıncı düşürürler. Suyun harareti 40 derecenin üstüne çıkarsa kan basıncı yükselir.
Kalbe yakın büyük kök toplar damarlarda kan basıncı sıfırın altındadır. Yani hava basıncından daha küçüktür. Bunda solunum tesiri büyüktür. Her soluk almada kara damar basıncı düşer ve kan bu sayede bacaklardan ve karından göğüs boşluğuna hücum eder. Nefes vermede ise bu kara damarlardaki basınç biraz yükseleceğinden kan bir an duraklar.
Kalb atımından meydana gelen damar Nabzı elle hissedilebildiği gibi özel bir aletle grafiği alınabilir.
TAG:Damarlar

Kalıcı Bağlantı Yorum (0) Yorum yaz! Arkadaşına Gönder!

0 yorum yazılmıştır